Çınar Altı Çaycısı

Tarihin Arafındaki Bir Adamın Portresi – I

Posted in Tarih by krasotkin on 28/12/2008

pic-532Ekşisözlükte dashing nickli yazar “resmi tarihin bile ne olduğuna karar veremediği adam” şeklinde bir tanım yapmış Enver Paşa hakkında. Bunda daha güzel bir tanımlama yapılamazdı.

Enver Paşa hakkındaki fikirlerimin büyük çoğunluğu Şevket Süreyya Aydemir’in “Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver Paşa” isimli nadide çalışmasına dayanıyor. Bu kitap her ne kadar tarihçilerin çoğu tarafından Enver Paşa hakkında yazılan en kapsamlı ve güvenilir kaynak olarak kabul edilse de, kimi yerlerde yazarın ideolojik görüşlerinin tesirine girmekten ve yüzeysel kalmaktan kurtulamıyor. Nitekim geçen hafta, Enver Paşa’nın torunuyla bu konuda bir program yapan Murat Bardakçı da izleyicilerden gelen sorular üzerine, eserin çok kıymetli bir yapıt olduğunu, Enver Paşa hakkında bu eserden sonra daha kapsamlı bir eserin çıkmamış olduğunu, ama üçüncü cildin bazı yönlerden zayıf kaldığı görüşünü bildirdi. Haklılık payı var.

Peki Enver Paşa bir vatan haini miydi, yoksa bir hürriyet kahramanı mıydı? Bu yazımda bu sorunun cevabını vereceğimi sanıyorsanız, üzgünüm ama bir şey elde edemezsiniz. Size tavsiyem tarihle ilgili bir konuya eğildiğinizde, bu tür simalarla ve olaylarla karşılaştırdığınızda, zihninizde bir analitik koordinat oluşturup kişileri bu koordinat üzerine konumlandırmayın. Negatif veya pozitif eksen üzerinde bulunacak diye bir şart yok. Bu ilkokul ve lise eğitminin zihnimizde bıraktığı ağır bir tahribattır, bir an önce kurtulsanız iyi edersiniz.

Enver Paşa’nın yıldızının parladığı iki önemli zaman dilimi vardır. Birincisi meşrutiyetin ilan edilmesi için Makedon Dağları’na çıkışı, ikincisi ise Balkan Harbi’nden sonra Bulgarların işgal ettiği Edirne’yi geri alması. Meşrutiyetin tekrar ilan edilmesi bütün Osmanlı tebaasına büyük umut verdi, ama esasında kimse Kanun-i Esasi’de nelerin yazdığını, Meşrutiyet’in tam olarak kendilerine nasıl bir fayda sağlayacağını bilmiyordu. (Şevket Süreyya Aydemir’in önde gelen İttihatçılardan Dr. Nazım ile yaptığı röportajda kendilerinin de Kanuni Esasi’nin muhtevasını, ne söylediği hakkında bir fikirlerinin olmadığını bildirmiştir. Şaka değil, ayrıntılı bilgi için aynı yazarın Suyu Arayan Adam’ı incelenebilir). Bu gelişmelerden sonra halkın gönlünde taht kuran, yurdun dört bir yanında kartpostalları dolanan, fotoğrafları çerçevelenip duvarlara asılan Enver Paşa asıl ününü Edirne’yi düşmandan geri almasına borçludur. Halbuki olan şudur ki; İkinci Balkan Harbi’nin patlak vermesiyle batı cephesinde kendine karşı kurulan Balkan İttifakının saldırısıyla karşılaşan Bulgaristan, Edirne’de bulunan kuvvetlerinin çok büyük bir bölümünü geri çekmişti. Türk Birliklerine ve Enver Paşa’ya sadece mağrur bir edayla şehre girmek kalmıştı. İşte Enver Bey’in bir Hürriyet Kahramanı olarak tarih sahnesine çıkışı ve hemen ardından önü alınamayan muazzam yükselişi bu olayla başlar.

Enver Paşa’yı başka bir yazıda ele almaya devam edeceğim.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: